มาตรฐาน GAP 8 ข้อ มีอะไรบ้าง ? เช็กให้ครบก่อนยื่นขอรับรองมาตรฐาน
- GAP คืออะไร ?
- มาตรฐาน GAP 8 ข้อ มีอะไรบ้าง ?
- ทำไมโรงงานแปรรูปและคู่ค้า B2B ต้องให้ความสำคัญกับมาตรฐาน GAP 8 ข้อ
- ขั้นตอนการขอรับรองมาตรฐาน GAP 8 ข้อ
- 1. การประเมินสถานภาพฟาร์มเบื้องต้น
- 2. การจัดทำเอกสารและระบบบันทึกข้อมูล
- 3. การยื่นคำขอและการตรวจประเมิน
- Wolffia Plus กับมาตรฐาน GAP 8 ข้อ ที่ผ่านการรับรอง
- เปรียบเทียบฟาร์มทั่วไป vs ฟาร์มมาตรฐาน GAP
- คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับมาตรฐาน GAP 8 ข้อ
- GAP ย่อมาจากอะไร แปลว่าอะไร ?+
- ใบรับรอง GAP คืออะไร ?+
- GAP กับ GACP ต่างกันยังไง ?+
- ใบรับรอง GAP มีอายุกี่ปี ?+
- สรุปมาตรฐาน GAP 8 ข้อ และก้าวต่อไปของธุรกิจ
- GAP ย่อมาจากอะไร แปลว่าอะไร ?+
- https://wolffiaplus.com/smart-agriculture/
สำหรับโรงงานแปรรูปและคู่ค้า B2B ที่กำลังพิจารณาแหล่งวัตถุดิบ คำถามว่า มาตรฐาน GAP 8 ข้อ มีอะไรบ้าง มักเป็นคำถามแรกที่ต้องตอบให้ได้ก่อนตัดสินใจเซ็นสัญญาระยะยาว เพราะข้อกำหนดทั้ง 8 ข้อนี้ไม่ใช่แค่เกณฑ์ราชการที่เขียนไว้ในเอกสาร แต่เป็นตัวชี้วัดจริงว่าฟาร์มต้นทางมีระบบควบคุมคุณภาพและตรวจสอบย้อนกลับได้แค่ไหน หลายฟาร์มมีใบรับรอง GAP ติดผนัง แต่คู่ค้าที่จริงจังมักอยากรู้ลึกกว่านั้น ว่าแต่ละข้อกำหนดหมายถึงอะไร และฟาร์มปฏิบัติตามจริงหรือไม่ บทความนี้รวบรวมรายละเอียดครบทั้ง 8 ข้อไว้ในที่เดียว พร้อมนิยาม GAP ฉบับเข้าใจง่าย ขั้นตอนขอรับรอง และตัวอย่างจริงจาก Wolffia Plus ที่ผ่านการรับรองมาตรฐานนี้แล้ว
GAP คืออะไร ?
GAP ย่อมาจาก Good Agricultural Practices แปลว่า “การปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี” ส่วนมาตรฐาน GAP คือ ระบบรับรองกระบวนการผลิตทางการเกษตรที่ปลอดภัยและตรวจสอบย้อนกลับได้ กำหนดโดยมกอช. และออกใบรับรองโดยกรมวิชาการเกษตร
จุดที่ผู้ประกอบการต้องแยกให้ออกคือ GAP ไม่ใช่มาตรฐานเดียวกับ GACP ซึ่งเป็นมาตรฐานเฉพาะสำหรับพืชสมุนไพร และยังแบ่งย่อยตามประเภทผลผลิตเป็น GAP พืช GAP ปศุสัตว์ และ GAP ประมง/สัตว์น้ำ — ไข่ผำของ Wolffia Plus จัดอยู่ในกลุ่มGAP พืชน้ำ ที่เกณฑ์แหล่งน้ำเข้มงวดกว่าพืชบนดิน เพราะน้ำเป็นทั้งตัวกลางปลูกและส่วนหนึ่งของผลผลิตโดยตรง ดูกรณีศึกษาคุณภาพน้ำของ Wolffia Plus
มาตรฐาน GAP 8 ข้อ มีอะไรบ้าง ?
หลังจากรู้แล้วว่ามาตรฐาน GAP คือ ระบบแบบไหน หัวใจสำคัญที่โรงงานแปรรูปและคู่ค้า B2B ต้องเข้าใจให้ครบคือรายละเอียดของมาตรฐาน GAP ซึ่งเป็นข้อกำหนดหลักตามเกณฑ์ของกรมส่งเสริมการเกษตร แต่ละข้อมีรายละเอียดที่ผู้ตรวจประเมินใช้พิจารณาจริง และเป็นสิ่งที่คู่ค้า B2B ควรขอดูหลักฐานประกอบเมื่อพิจารณาแหล่งวัตถุดิบ ไม่ใช่แค่ดูว่ามีใบรับรองหรือไม่ ดังนี้
|
ข้อ |
ข้อกำหนด |
รายละเอียด |
|
1 |
แหล่งน้ำ |
น้ำที่ใช้ในการเพาะปลูกต้องมาจากแหล่งที่ไม่เสี่ยงต่อการปนเปื้อนสารอันตราย ไม่ว่าจะเป็นโลหะหนัก เชื้อจุลินทรีย์ก่อโรค หรือสารเคมีตกค้างจากแหล่งน้ำใกล้เคียง ฟาร์มต้องมีการตรวจสอบคุณภาพน้ำเป็นระยะและมีระบบป้องกันการปนเปื้อนย้อนกลับเข้าสู่แปลงปลูก ในทางปฏิบัติผู้ตรวจประเมินมักขอดูผลตรวจน้ำย้อนหลังและตำแหน่งแหล่งน้ำเทียบกับพื้นที่เสี่ยงโดยรอบประกอบกัน |
|
2 |
พื้นที่เพาะปลูก |
สภาพแวดล้อมโดยรอบพื้นที่ปลูกต้องไม่ก่อให้เกิดการปนเปื้อนต่อผลผลิต เช่น ไม่อยู่ใกล้แหล่งอุตสาหกรรมที่ปล่อยมลพิษ ไม่มีการสะสมของเสียหรือสารพิษในดิน และมีการจัดการพื้นที่ให้ถูกสุขลักษณะตลอดฤดูกาลผลิต รวมถึงการแบ่งเขตพื้นที่ปลูกให้ชัดเจนแยกจากพื้นที่กิจกรรมอื่นของฟาร์ม ในทางปฏิบัติผู้ตรวจประเมินมักสำรวจพื้นที่โดยรอบในรัศมีที่กำหนดและขอดูแผนผังฟาร์มประกอบการพิจารณาด้วย |
|
3 |
วัตถุอันตรายทางการเกษตร |
สารเคมี ปุ๋ย และวัตถุอันตรายทุกชนิดต้องจัดเก็บเป็นหมวดหมู่ในสถานที่มิดชิด แยกจากพื้นที่เก็บผลผลิต และใช้ตามอัตราที่ระบุบนฉลากที่ขึ้นทะเบียนถูกต้องเท่านั้น ห้ามใช้สารที่ถูกห้ามหรือหมดอายุโดยเด็ดขาด ข้อนี้มักเป็นจุดที่ฟาร์มขนาดเล็กตกม้าตายบ่อยที่สุดเพราะไม่มีระบบจัดเก็บที่แยกหมวดหมู่ชัดเจน ฟาร์มที่พร้อมรับมือมักมีทะเบียนสารเคมีระบุวันหมดอายุและปรับปรุงข้อมูลสม่ำเสมอ เพื่อให้ตรวจสอบย้อนกลับได้ทันทีเมื่อผู้ตรวจประเมินร้องขอ |
|
4 |
การจัดการการผลิต |
ฟาร์มต้องมีแผนควบคุมการผลิตที่ชัดเจน ครอบคลุมการจัดการปุ๋ยและสารปรับปรุงดินอย่างเหมาะสม เพื่อไม่ให้ตกค้างในผลผลิตเกินค่ามาตรฐานที่กำหนด แผนนี้ควรระบุปริมาณและช่วงเวลาการใช้อย่างเป็นลายลักษณ์อักษร ไม่ใช่แค่ทำตามความเคยชิน คู่ค้า B2B ที่เข้มงวดมักขอดูบันทึกการใช้ปุ๋ยย้อนหลังเทียบกับผลตรวจสารตกค้างในผลผลิตเพื่อยืนยันความสอดคล้องกัน |
|
5 |
การเก็บเกี่ยวและหลังการเก็บเกี่ยว |
ต้องเก็บเกี่ยวผลผลิตในระยะเวลาที่เหมาะสมกับชนิดพืช ใช้อุปกรณ์ที่สะอาดและถูกสุขลักษณะ เพื่อป้องกันการปนเปื้อนข้ามจากขั้นตอนก่อนหน้า รวมถึงการคัดแยกผลผลิตที่ไม่ได้มาตรฐานออกก่อนเข้าสู่ขั้นตอนบรรจุ และควรบันทึกวันเวลาที่เก็บเกี่ยวแต่ละรอบไว้ด้วย เพื่อให้ตรวจสอบย้อนกลับได้ว่าผลผลิตแต่ละล็อตมาจากช่วงเวลาใด |
|
6 |
การเก็บรักษาและขนย้ายผลผลิต |
ระหว่างการเก็บรักษาและขนส่ง ต้องจัดการอย่างถูกสุขลักษณะตลอดกระบวนการ ควบคุมอุณหภูมิและสภาพแวดล้อมให้เหมาะสมกับผลผลิตแต่ละประเภท เพื่อรักษาคุณภาพจนถึงมือคู่ค้า ข้อนี้สำคัญเป็นพิเศษกับผลผลิตสดที่เสื่อมสภาพเร็วอย่างไข่ผำ ซึ่งต้องควบคุมอุณหภูมิตั้งแต่เก็บเกี่ยวจนถึงการจัดส่ง |
|
7 |
บุคลากร |
ผู้ปฏิบัติงานในฟาร์มต้องมีความรู้ความเข้าใจในหลักการ GAP หรือผ่านการฝึกอบรมที่เกี่ยวข้อง รวมถึงปฏิบัติตามสุขอนามัยส่วนบุคคลระหว่างทำงานอย่างเคร่งครัด และควรมีหลักฐานการอบรมที่ตรวจสอบย้อนหลังได้เป็นรายบุคคล ฟาร์มที่มีระบบอบรมต่อเนื่องตลอดปีมักได้รับความไว้วางใจจากคู่ค้ามากกว่าฟาร์มที่จัดอบรมเพียงครั้งเดียวตอนขอรับรองใหม่ |
|
8 |
การบันทึกข้อมูล |
ฟาร์มต้องบันทึกการใช้สารเคมี ประวัติการฝึกอบรมบุคลากร และข้อมูลผู้ซื้อ-ผู้ขายอย่างเป็นระบบ เก็บรักษาไว้อย่างน้อย 2 ปี เพื่อให้ตรวจสอบย้อนกลับได้ทุกขั้นตอนเมื่อคู่ค้าหรือหน่วยงานร้องขอ ข้อนี้คือหัวใจที่เชื่อมทั้ง 7 ข้อก่อนหน้าเข้าด้วยกัน เพราะถ้าไม่มีบันทึก ข้อกำหนดอื่นที่ปฏิบัติจริงก็พิสูจน์ไม่ได้ |
มาตรฐาน GAP นี้คือกรอบเดียวกับที่ มาตรฐาน GAP ของ Wolffia Plus → ใช้ควบคุมกระบวนการผลิตไข่ผำตั้งแต่แหล่งน้ำจนถึงการจัดส่ง พร้อมรหัสรับรองและระบบตรวจสอบย้อนกลับที่เปิดเผยได้จริง โดยทั่วไปผู้ตรวจประเมินจะให้น้ำหนักกับข้อ 1 (แหล่งน้ำ) และข้อ 8 (การบันทึกข้อมูล) มากเป็นพิเศษ เพราะเป็นจุดเริ่มต้นและจุดพิสูจน์ของทั้งระบบตามลำดับ
ทำไมโรงงานแปรรูปและคู่ค้า B2B ต้องให้ความสำคัญกับมาตรฐาน GAP 8 ข้อ
สัญญาซื้อขายระยะยาวกับโรงงานแปรรูปมักให้น้ำหนักกับฟาร์มที่ผ่านการรับรองมากกว่า เพราะผู้ซื้อต้องการความสามารถในการตรวจสอบย้อนกลับตั้งแต่แหล่งน้ำไปจนถึงขั้นตอนเก็บเกี่ยว การมีใบรับรองจึงทำหน้าที่เหมือนการจัดระบบฟาร์มให้เป็นมืออาชีพ สร้างความเชื่อมั่นให้คู่ค้าได้เร็วกว่าฟาร์มที่ไม่มีการรับรอง ซึ่งเป็นเหตุผลที่การนำเทคโนโลยีอย่าง Smart Farming เข้ามาช่วยจัดการฟาร์มมักไปด้วยกันกับการขอรับรอง GAP ความต้องการวัตถุดิบที่ได้มาตรฐาน GAP ในตลาดในประเทศเองก็เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง ทั้งโรงงานแปรรูปอาหาร โมเดิร์นเทรด และธุรกิจร้านอาหาร-โรงแรมที่เริ่มกำหนดให้เป็นเงื่อนไขขั้นต่ำของคู่ค้า
ขั้นตอนการขอรับรองมาตรฐาน GAP 8 ข้อ
1. การประเมินสถานภาพฟาร์มเบื้องต้น
ผู้ประกอบการต้องสำรวจพื้นที่เพาะปลูก แหล่งน้ำ และระบบจัดการของเสีย ให้สอดคล้องกับข้อกำหนดพื้นฐานของกรมวิชาการเกษตร ลดความเสี่ยงการปนเปื้อนจากโลหะหนักและเชื้อโรค
2. การจัดทำเอกสารและระบบบันทึกข้อมูล
หัวใจสำคัญของการรับรอง GAP คือข้อมูลที่ตรวจสอบได้ ต้องบันทึกการใช้ปัจจัยการผลิต การจัดการน้ำ และรายละเอียดการเก็บเกี่ยวอย่างละเอียด เตรียมฟาร์มให้พร้อมสำหรับการตรวจประเมิน
3. การยื่นคำขอและการตรวจประเมิน
เมื่อจัดระบบฟาร์มและเอกสารครบแล้ว จึงยื่นคำขอตรวจประเมินเพื่อขอรับรอง การเตรียมข้อมูลให้ครบถ้วนล่วงหน้าจะช่วยให้กระบวนการอนุมัติรวดเร็วขึ้น ใบรับรอง GAP มีอายุประมาณ 2-3 ปี ต้องยื่นขอต่ออายุก่อนหมดอายุ
Wolffia Plus กับมาตรฐาน GAP 8 ข้อ ที่ผ่านการรับรอง
Wolffia Plus ผ่านการรับรองมาตรฐาน GAP 8 ข้อ อย่างเป็นทางการแล้ว ยืนยันว่ากระบวนการผลิตเป็นไปตามมาตรฐานความปลอดภัยสำหรับอุตสาหกรรมอาหาร ย้อนดูจุดเริ่มต้นได้ที่บทความเปิดตัว Wolffia Plus และอบรม GAP ซึ่งเล่าเบื้องหลังการเตรียมความพร้อมของฟาร์มก่อนขอรับรอง
นอกจากใบรับรอง Wolffia Plus ยังพร้อมเปิดเผยผลตรวจสารตกค้างจากห้องปฏิบัติการให้คู่ค้าตรวจสอบได้ตามคำขอ เพราะการมีใบรับรองเพียงอย่างเดียวไม่พอ ต้องมีหลักฐานเชิงประจักษ์ที่ตรวจสอบย้อนกลับได้จริงประกอบกันด้วย ดูใบรับรอง GAP ของ Wolffia Plus พร้อมรายละเอียดพื้นที่ฟาร์มและวันหมดอายุใบรับรองได้ที่หน้ามาตรฐาน GAP โดยตรง
เปรียบเทียบฟาร์มทั่วไป vs ฟาร์มมาตรฐาน GAP
ตารางด้านล่างสรุปให้เห็นภาพชัดว่ามาตรฐาน GAP คือความแตกต่างระดับใดเมื่อเทียบกับฟาร์มทั่วไปที่ไม่ผ่านการรับรอง
|
หัวข้อ |
ฟาร์มทั่วไป |
ฟาร์มมาตรฐาน GAP |
|
การควบคุมความปลอดภัย |
ขึ้นกับความสามารถส่วนบุคคล |
มีระบบตามมาตรฐานสากล |
|
การตรวจสอบย้อนกลับ |
ทำได้ยากหรือทำไม่ได้ |
ตรวจสอบได้ครบทุกขั้นตอน |
|
ความเชื่อมั่นของคู่ค้า B2B |
ปานกลางถึงต่ำ |
สูง เป็นที่ต้องการของโรงงานแปรรูปและตลาดระดับบน |
|
ความเสี่ยงการปนเปื้อน |
เสี่ยงสูง |
มีระบบป้องกัน/ลดความเสี่ยงชัดเจน |
|
มูลค่าสินค้า |
ราคาตลาดทั่วไป |
เข้าถึงตลาดระดับบนได้มากกว่า |
ดูตัวอย่างฟาร์มอื่นที่ผ่านมาตรฐาน GAP เพิ่มเติมได้จากบทความอื่นในหมวด GAP → ก่อนไปดูคำถามที่พบบ่อยที่คู่ค้ามักถามเกี่ยวกับมาตรฐานนี้
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับมาตรฐาน GAP 8 ข้อ
GAP ย่อมาจาก Good Agricultural Practices แปลว่า “การปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี” เป็นระบบมาตรฐานที่กำหนดโดยมกอช. หรือสำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ เพื่อรับรองว่ากระบวนการผลิตทางการเกษตรปลอดภัยและตรวจสอบย้อนกลับได้
ใบรับรอง GAP คือเอกสารที่ออกโดยหน่วยงานผู้มีอำนาจ (เช่น กรมวิชาการเกษตร) เพื่อยืนยันว่าฟาร์มหรือสถานประกอบการผ่านการตรวจประเมินครบทั้ง 8 ข้อกำหนดของมาตรฐาน GAP หลายคนเรียกสั้นๆ ว่า ใบ GAP คืออะไร ซึ่งหมายถึงเอกสารเดียวกันนี้ โดยจะระบุพื้นที่ฟาร์ม รหัสรับรอง และวันหมดอายุ ใช้เป็นหลักฐานยืนยันแหล่งที่มาของสินค้าต่อคู่ค้าและหน่วยงานนำเข้าต่างประเทศ
GAP (Good Agricultural Practices) ใช้กับพืชและสัตว์ทางการเกษตรทั่วไปเพื่อการบริโภคและอุตสาหกรรมอาหาร ส่วน GACP (Good Agricultural and Collection Practices) เป็นมาตรฐานเฉพาะสำหรับพืชสมุนไพรและพืชที่นำไปใช้ทางการแพทย์ มีหน่วยงานรับรองและเกณฑ์ตรวจประเมินคนละชุดกัน ผู้ประกอบการต้องเลือกขอรับรองให้ตรงประเภทสินค้าตั้งแต่ต้น เพื่อไม่ให้เสียเวลาเตรียมเอกสารผิดมาตรฐาน
โดยทั่วไปใบรับรอง GAP มีอายุประมาณ 2-3 ปี ขึ้นอยู่กับหน่วยงานที่ออกใบรับรองและประเภทผลผลิต ฟาร์มต้องยื่นขอต่ออายุก่อนวันหมดอายุ เพื่อไม่ให้สถานะการรับรองขาดช่วง คู่ค้า B2B ที่จริงจังมักขอดูวันหมดอายุใบรับรองประกอบการพิจารณาด้วยทุกครั้ง ไม่ใช่แค่ดูว่ามีใบรับรองหรือไม่
สรุปมาตรฐาน GAP 8 ข้อ และก้าวต่อไปของธุรกิจ
การเข้าใจมาตรฐาน GAP 8 ข้อ และนำไปปฏิบัติจริงเปิดทางเข้าสู่ตลาดระดับบนได้จริง ผู้ประกอบการที่ให้ความสำคัญกับการรับรองมาตรฐานสากลมักพบว่าอุปสรรคด้านการขายและการขยายตลาดลดลงอย่างมีนัยสำคัญ ไม่ว่าจะเป็นการเจรจากับโรงงานแปรรูป การเข้าช่องทางโมเดิร์นเทรด หรือการเป็นคู่ค้าประจำให้ธุรกิจร้านอาหารและโรงแรม การฝังมาตรฐานเข้าไปเป็นวัฒนธรรมของฟาร์มจึงเป็นการลงทุนที่คุ้มค่าสำหรับการเติบโตอย่างยั่งยืน
สนใจดูกระบวนการผลิตตามมาตรฐาน GAP 8 ข้อ ของ Wolffia Plus ด้วยตาตัวเอง ติดต่อ Wolffia Plus → หรือ จองเยี่ยมชมฟาร์ม → เพื่อพูดคุยรายละเอียดการเป็นคู่ค้าระยะยาว
GAP ย่อมาจาก Good Agricultural Practices แปลว่า “การปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี” เป็นระบบมาตรฐานที่กำหนดโดยมกอช. หรือสำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ เพื่อรับรองว่ากระบวนการผลิตทางการเกษตรปลอดภัยและตรวจสอบย้อนกลับได้
https://wolffiaplus.com/smart-agriculture/
smart farm
ปรึกษาทีมงาน Wolffia Plus วันนี้ เพื่อวางแผนต่อยอดให้ฟาร์มของคุณ
ติดต่อ Wolffia Plus →
